ازدواج موقت و شراب
بسم الله الرحمن الرحیم و صل الله علی محمد و آله
در وسائل جلد 14 ،باب اول ،ابواب المتعه، حدیث 24 از محمد ابن مسلم صحابی گرانقدر امام باقر علیه اسلام و امام صادق علیه السلام روایتی نقل شده است که چند سالی فکر و ذهنم را مشغول کرده بود. هرچه فکر می کردم جواب منطقی و صحیحی برای این موضوع پیدا نمی کردم.اول حدیث را با هم بخوانیم
قالَ مُحَمّد اِبنِ مُسلِم عَن اَبا جَعفَر مُحمَّد اِبنِ عَلی الباقر عَلَیه السَّلام قالَ:اِنَّ اللهَ رَاَفَ بِکُم وَ جَعَلَ المُتعَه عَوَضاً لَکُم مِنََ الاَشرَبَه
یعنی :امام باقر علیه السلام فرمودند:خداوند با شما مهربانی نموده است و ازدواج موقت را جایگزینی در مقابل مشروبات الکلی قرار داده است.
برایم این حدیث کلا نامفهوم بود. واقعا چرا خداوند باید چیزی را جایگزین چیز دیگری کند که هیچ ارتباطی با هم ندارند. زیرا طبق یک اصل منطقی هرگاه چیزی جانشین چیز دیگر می شود باید تمام یا قسمت زیادی از خصوصیات مورد اول را داشته باشد و هرگاه چیزی جایگزین چیز دیگری می شود باید تمام یا قسمت زیادی از خصوصیات مثبت مورد اول را داشته و تمام یا قسمت زیادی از خصوصیات منفی مورد اول را نداشته باشد.
واقعا ازدواج موقت و مشروبات الکلی چه ارتباطی با هم دارند؟؟؟
شاید اولین کلیدی که مرا در فهم موضوع کمک کرد آیات قرآن بودند. طبق معمول قرآن به عنوان اولین راهگشا وارد عمل شد.
قال الله تعالی:«یَسئَلونَکَ عَن الخَمر وَ المَیسر قُل فیهما اِثم کَبیر وَ مَنافِع لِلناس وَ اِثمُهما اَکبَرُ مِن نَفعِهما» بقره (2) آیه 219
از تو درباره مشروبات الکلی و قمار می پرسند،بگو گناه بزرگی است و نیز سودهائی برای مردم دارند اما گناه آن از سودشان بزرگتر است
قرآن با همان صداقت و راستی و بدون هیچ تعصبی عنوان می کند که در مشروبات الکلی سودها و منفعت هایی وجود دارد. نکته قابل توجه اینجاست که از «نفع» استفاده نمی شود بلکه از «منافع» استفاده می شود که جمع مکسر نفع است یعنی یک سود و دو سود نیست بلکه سودهای فراوانی در مصرف مشروبات الکلی وجود دارد اما تاکید می شود که گناه و ضرر آن از سودهایشان بزرگتر است یعنی به اصطلاح کوچه و بازاری «خرجشون به دخلشون نمی ارزه». مهمترین اثری که نوشیدن شراب بر فرد می گذارد تخدیر مغز یا همان به تعبیر قدیمی ها نئشگی و به تعبیر امروزی ها فضانوردی است. این موضوع یکی از عوامل اصلی تحریم شراب است(طبق روایتی که از حضرت ثامن الحجج نقل شده است و نیز امام على (ع) مى فرماید: «خداوند شراب و مى گسارى را براى سلامت عقل حرام کرده است.»نهج البلاغه حکمت252).کلاً اسلام با اینکه فرد خود را از عقل و فکر خالی کند مخالف است حال می خواهد این تخدیر به وسیله شراب باشد یا بوسیله مواد مخدر باشد و یا بوسیله موسیقی های تند و غیر عادی. اسلام با تمام این موضوعات مخالف است و معتقد است یک مسلمان هرگز حتی برای یک لحظه هم نباید عقل و فکرش را تعطیل کند. اما حقیقت این است که آدمی گاهی آنچنان تحت تاثیر عواطف و مشکلات قرار می گیرد که لازم است برای حتی چند ثانیه هم که شده است از عقل و فکر دوری کند این موضوع را همه درک کرده ایم مثلا حافظ در دیوان خود اشاره می کند
شراب تلخ میخواهم که مردافکن بود زورش/ که تا یک دم بیاسایم ز دنیا و شر و شورش
سماط دهر دون پرور ندارد شهد آسایش /مذاق حرص و آز ای دل بشو از تلخ و از شورش
یعنی فشارهای وارده بر فرد و استرس ها و اضطراب هائی که در طول روز برای هر فرد پیش می آید گاهی چنان شدید و عمیق است که فکر کردن و پرداختن به آن باعث عواقب ناگواری برای فرد می شود و حس می شود که باید مشروبات الکلی یا چیزی شبیه به آن که بتواند ما را برای مدتی کوتاه از این حال و هوا دور کند باید وجود داشته باشد.
اینجاست که کم کم حلقه گم شده رابطه شراب و ازدواج موقت پیدا می شود و خانم دکتر باربارا دی آنجلیس که تقریبا معروف ترین روانشناس و مشاور ازدواج در دنیاست و کتاب های پرفروش او درباره ازدواج در تمام دنیا قابل دسترس است در این رابطه نکاتی را بیان می کند .او در صفحه 604کتاب "رازهایی درباره زنان"(انتشارات نسل نواندیش چاپ سوم) می نویسد:«مردها از رابطه جن*سی به عنوان وسیله ای برای رو به رو شدن با اضطراب و تخلیه و تنش خود استفاده می کنند» و باز در صفحه بعد تاکید می کند«ارتباط جن*سی یکی از راهکارهای مورد علاقه مردها برای "مدیریت استرس" به حساب می آید»
به عبارت دیگر اگر همان اصل جانشینی و جایگزینی را در نظر بگیریم می توان گفت که ازدواج موقت یک جایگزین مناسب برای شراب است چرا که اولا خصوصیات منفی شراب را ندارد و ثانیا اثرات روانی مثبت آن را بسیار عمیق تر و بهتر تداعی می کند و می تواند به عنوان یک راهکار به حساب آید. در واقع بسیاری از خودکشی ها،خودزنی ها،خودسوزی ها،قتل های خانوادگی و از همه این ها فراگیرتر یعنی "اعتیاد" را می توان با بکارگیری صحیح و دقیق ازدواج موقت کنترل کرد . بسیاری از این معضلات بخاطر عدم تحمل فرد در برابر بار استرس وارد شده بر او انجام می شود و بیشتر افرادی که از خودکشی جان سالم به در برده اند عنوان کرده اند که در لحظه ارتکاب به خاطر فشارهای روحی و روانی هیچ کنترلی بر روی خود نداشته اند و اکثر معتادان هم انگیزه خود را فرار از فشارهای روحی ناشی از مشکلات زندگی عنوان کرده اند.
جالب است که ازدواج موقت بدون زائل کردن و از بین بردن عقل اقدام به کاهش استرس و بار روانی در فرد می کند و این چیزی است که هرگز در هیچ چیز دیگری نمی توان پیدا کرد. راستی آیا باید بیشتر از این ها بنویسیم و فریاد بزنیم تا برخی باور کنند که مشکلات جامعه ما تنها با داروئی به نام ازدواج موقت قابل درمان است؟